Księżniczka

Zofia Urbanowska

Książka opowiada historię Helenki, którą życie zmusza do porzucenia roli tytułowej księżniczki — próżnej, przyzwyczajonej do komfortu i oderwanej od rzeczywistości dziewczyny i podjęcie pracy zarobkowej. Utwór wpisuje się w XIX-wieczną dyskusję nad wychowaniem dziewcząt i ich przygotowaniem do samodzielnego życia. Krytykuje zamiłowanie do zbytku, powierzchowność wykształcenia i pogardę dla pracy, upatrując w nich przyczyny życiowych klęsk wielu ziemiańskich rodzin. Patriotyczne i społeczne tło uzupełnia wątek romantyczny; interesująca forma i wartka akcja czynią książkę interesującą zarówno dla czytelników starszych, jak i młodzieży.

"Ale powtarzam moim dzieciom: pamiętajcie, że odrodzenie narodu nie może się dokonać bez kobiety; pamiętajcie, że tylko z jej pomocą i przez nią budynek stanie potężny, trwały.
— A jakim to sposobem? — spytała Helenka.
— Bo kobieta wychowuje dzieci, a dzieci są takie, jakimi je wychowa. Nie brak w Polsce kobiet zacnych, pracowitych i poświęcających się, ale brak jasno pojmujących swoje obowiązki i rozumnych. Za wiele myślą o rzeczach błahych, o rozrywkach i gałgankach — a kraj potrzebuje obywatelek, nie istot lekkomyślnych. Duch narodu przede wszystkim w rodzinie szukać musi dziś schronienia. Dom powinien być mu sądem, szkołą, a poniekąd i kościołem; nie może zaś nim być tam, gdzie gospodaruje kobieta lekkomyślna i ograniczona. Takie były i za moich czasów, ale co wtedy było lekkomyślnością tylko, dziś jest występkiem przeciwko narodowi, bo wstrzymuje jego pochód na drodze odrodzenia".
(fragment książki)